Arbo verantwoording transferhulpmiddel

Werknemers die elke dag voorwerpen tillen of dragen hebben een grote kans op (blijvende) rugklachten. Het is daarom belangrijk om deze vorm van fysieke belasting zo veel mogelijk te beperken of in elk geval op een verantwoorde manier uit te voeren. Werkgevers zijn verplicht om maatregelen te treffen zodat werknemers veilig kunnen tillen en dragen.

Rugklachten door tillen

In veel beroepen wordt dagelijks getild. Bijvoorbeeld door magazijnmedewerkers, orderpickers en vrachtwagenchauffeurs, maar ook door verzorgend of verplegend personeel. Tillen is erg belastend voor het lichaam, zeker als het vaak gedaan wordt. Bij het tillen van zware voorwerpen bestaat de kans op beschadiging van de rugspieren, de bindweefselbanden rond de wervelkolom of de tussenwervelschijven. 

Hoe zwaarder men tilt, hoe groter de kans op beschadiging. Maar ook het tillen van lichte voorwerpen kan tot schade leiden, bijvoorbeeld door een verkeerde houding of door te vaak achter elkaar te tillen. 
Wie eenmaal rugklachten heeft opgelopen, komt er nog maar moeilijk vanaf, waardoor de kans op terugkeer in het aanvankelijke beroep vaak minimaal is. Rugklachten zijn niet voor niets de meest voorkomende oorzaak van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. 

Normen voor tillen en dragen

De Arbowet kent geen specifieke eisen over hoeveel een werknemer mag tillen. De last mag echter geen gevaar opleveren voor de veiligheid en of de gezondheid van de werknemer (Arbobesluit 5.2). Tillen en dragen moet in de Risico-Inventarisatie en -Evaluatie opgenomen zijn en afhankelijk van het risico bestreden worden via een plan van aanpak. In een toelichting op het Arbobesluit wordt verwezen naar de NIOSH-methode die kan worden gebruikt om te berekenen wat het maximale tilgewicht is onder bepaalde omstandigheden.

NIOSH-methode

Om tilhandelingen te beoordelen zijn er verschillende methodes ontwikkeld. Een van de meest gebruikte is de NIOSH-methode, die niet alleen kijkt naar het gewicht van het voorwerp, maar ook naar de omstandigheden waaronder het wordt verplaatst. Zoals de frequentie, de afstand van de verplaatsing, de hoogte tot de vloer en de draaiing van het lichaam. Op basis van deze gegevens berekent de NIOSH-methode het aanbevolen gewicht. Maximaal is dat 23 kg, maar dat geldt dan voor een ideale tilsituatie. 
De Inspectie SZW hanteert deze methode als beoordelingsmethode van tilhandelingen. 

Aandachtspunten tillen en dragen

Werkgevers kunnen veel maatregelen treffen om veiliger te tillen en te dragen. Om maatregelen succesvol in te voeren is het raadzaam om werknemers er in een vroeg stadium bij te betrekken (participatieve aanpak).
Er zijn sectorspecifieke oplossingen te vinden in de zogenaamde 'arbocatalogi' die voor diverse sectoren zijn opgesteld.

Artikel 3.2.2 uit de ARBO catalogus voor de Uitvaartzorg:

3.2.2 Transferhulpmiddelen bij het tillen/verplaatsen van een overledene Maak bij het tillen/verplaatsen van de overledene gebruik van een:

x Laken: katoenen laken waar overledene op ligt of op gelegd wordt.
x Tilmat: katoenen of nylon mat om onder de overledene te leggen met handgrepen of lussen om aan een tillift te bevestigen (zie tillift).
x Glijzeil: zeer glad nylon zeil
x Glijrol met plaat: zeer glad nylon zeil waarvan zijkanten aan elkaar vast zitten met een plaat ertussen.
x Glijrol (zonder plaat): zeer glad nylon zeil waarvan zijkanten aan elkaar vast zitten.
x Glijplaat: harde dunne kunststof plaat met handgrepen om onder de overledene te leggen.
x Singel: band (eventueel gemaakt van een opgerold laken of doek) om mee te tillen.
x Brancard: vast / deelbaar (schepbrancard) aluminium brancard.
x Rijdende baar: baar op wielen, alleen een baar mét remmen gebruiken.
x Tillift aan plafond: tilliftsysteem met tilmat/tilbanden (=katoenen of nylon mat met lussen om aan een tillift te bevestigen) dat aan een plafond bevestigd kan worden.
x Tillift die verrijdbaar is: tilliftsysteem met tilmat/tilbanden (=katoenen of nylon mat met lussen om aan een tillift te bevestigen) dat in meerdere ruimten inzetbaar is.
x Traploper: mechanisch apparaat (voldoet bij trappen met brede treden, weinig draaiing).

Door sommige hulpmiddelen te combineren in gebruik zijn transfers soms eenvoudiger te maken. Bijvoorbeeld door een glijplaat tussen bed en brancard te leggen en tegelijkertijd gebruik te maken van een glijzeil om de overledene over de plaat heen naar de brancard te glijden.
Elk soort transferhulpmiddel kent verschillende uitvoeringen. De leverancier van een dergelijk hulpmiddel kan voorlichting en instructie geven over de wijze waarop je het hulpmiddel kunt gebruiken voor het tillen of verplaatsen van een overledene. De meeste leveranciers van dit soort hulpmiddelen richten zich op de gezondheidszorg. Echter veel van deze hulpmiddelen ten behoeve van transfers zijn goed toepasbaar in de uitvaartzorg.
Bent u op zoek naar een bepaald transferhulpmiddel, raadpleeg dan naast de leveranciers voor de uitvaartzorg ook leveranciers voor de gezondheidszorg (bijvoorbeeld via internetzoekmachines onder de noemer ‘transferhulpmiddelen’).